Ιουλιανός: Ο Αντιοχικός λόγος (Μισοπώγων)

« Το έργο του Ιουλιανού, “Μισοπώγων”, είναι τόσο θαυμάσιο και πνευματώδες, ώστε με δυσκολία μπορεί κανείς να το αποδώσει σε αυτοκράτορα».
Will Durrant

Ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Ιουλιανός, έγραψε τον «Μισοπώγωνα» στις αρχές του 363, όταν βρισκόταν στην Αντιόχεια, προετοιμαζόμενος για να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών. Ο Ιουλιανός είχε την πρόθεση να μεταφέρει την πρωτεύουσα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο), από την Κωνσταντινούπολη στην Αντιόχεια. Εκεί συνάντησε όμως μια εχθρότητα, κυρίως λόγω του ότι δεν ήταν χριστιανός (Ο φιλέλληνας Ιουλιανός ήταν ο μοναδικός μη χριστιανός αυτοκράτορας του Βυζαντίου και είχε απαγορέψει μάλιστα με νόμο, να τον αποκαλούν «δεσπότη»), αλλά ακολουθούσε την ελληνική θρησκεία. Η σεμνότητά του και ο λιτός τρόπος ζωής του, που δεν συμβάδιζε με ζωή αυτοκράτορα, έγιναν αντικείμενο χλεύης και ειρωνείας απ’ τους χριστιανούς κατοίκους της Αντιόχειας. Τον παρομοίαζαν σαν πίθηκο και νάνο, ενώ δεν παρέλειπαν να επικρίνουν τις θυσίες ζώων στους θεούς, παρομοιάζοντάς τον με χασάπη. Βασικός στόχος όμως της χλεύης, αποτέλεσε η «φιλοσοφική» γενειάδα του Ιουλιανού, με την οποία όπως έλεγαν ειρωνικά, μπορούσε να πλέξει κάποιος σκοινιά.

Ο Ιουλιανός έγραψε πικραμένος τον «Μισοπώγωνα», αποδίδοντας στους Αντιοχείς αγνωμοσύνη και αχαριστία, όταν υπέπεσε στην αντίληψή του, ένα σημείωμα που κυκλοφορούσε στην πόλη, το οποίο έγραφε: «Tò Χ δεν αδίκησε σε τίποτε την πόλη, ούτε το Κ», δηλαδή «Ο Χριστός δεν αδίκησε σε τίποτε την πόλη, ούτε ο Κωνστάντιος» (σ.σ.: Ο προηγούμενος αυτοκράτορας). Όταν τέλειωσε το γράψιμό του, ολόκληρο το κείμενο του Mισοπώγωνα «προετέθη» -δηλαδή αναρτήθηκε- στα προπύλαια του παλατιού, σε σημείο όπου μπορούσε να διαβαστεί από τον κάθε κάτοικο της Αντιόχειας. Δύσκολο να φανταστεί κάποιος την αντίδραση των Αντιοχέων σ’ αυτό που διάβαζαν. Σίγουρα πάντως είχαν άγνοια ότι πρωταγωνιστούσαν κι αυτοί σε ένα γεγονός μοναδικό: Ήταν η πρώτη και τελευταία φορά στην ιστορία, που ηγέτης κράτους απευθυνόταν με τέτοιο ύφος και ήθος σε πολίτες -ή, καλύτερα, σε υπηκόους, τους οποίους πάσχιζε να μετατρέψει σε πολίτες… Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι έναν μήνα αργότερα ο Ιουλιανός -όπως είχε προειδοποιήσει και μέσα από τον «Μισοπώγωνα»- εγκατέλειψε την Αντιόχεια. Οι Αντιοχείς τού έστειλαν αντιπροσωπία για να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους, όμως χωρίς αποτέλεσμα. Είχε άλλωστε ξεκινήσει την εκστρατεία κατά των Περσών (όπου κι έχασε τη ζωή του), και τα στρατιωτικά ζητήματα προείχαν των πολιτικών…

Ο «Μισοπώγων», αποτελεί ένα μοναδικό μνημείο στα παγκόσμια χρονικά, αποκαλυπτικού και ειλικρινούς λόγου, ηγέτη κράτους προς πολίτες. Ποτέ δεν έχει διδαχθεί μάθημα ήθους με τέτοια παρρησία, αστεϊσμό και (αυτο)σαρκασμό. Ο «Μισοπώγων», εκτός από τη μεγάλη αξία του ως ιστορικό έγγραφο μεγάλης λογοτεχνικής αξίας, το οποίο φανερώνει το πνευματικό και ηθικό επίπεδο του Ιουλιανού (αν και κάποιοι χριστιανοί συγγραφείς επιχείρησαν να τον προβάλλουν ως διαταραγμένη ψυχολογικά προσωπικότητα, θέλοντας έτσι να ακυρώσουν τον λόγο του). Είναι ένα γραπτό μνημείο ελληνικού ήθους, αν λάβει κανείς υπόψιν ότι κάποιος άλλος αυτοκράτορας, ενδεχομένως να απαντούσε στις κοροϊδίες και την χλεύη, όχι διά του γραπτού (δια)λόγου, αλλά με βασανιστήρια, φυλακίσεις κι εκτελέσεις («Όσο για τις βρισιές με τις οποίες με λούσατε –δημόσια και ιδιωτικά- με στίχους αναπαίστων· τώρα που και εγώ ο ίδιος έχω κατηγορήσει τον εαυτό μου, σας επιτρέπω ακόμη μεγαλύτερη αθυροστομία, μιας και δεν πρόκειται να σας κάνω ποτέ κανένα κακό –να σφάξω κανέναν ή να χτυπήσω ή να αλυσοδέσω ή να φυλακίσω»). Διαβάζοντας κάποιος τον λόγο αυτό, κάποιες στιγμές θα μπει στον πειρασμό να κάνει θλιβερές συγκρίσεις με σημερινούς πολιτικούς και διανοούμενους…

Η συνέχεια εδώ


Πηγή: Πάρε-Δώσε

Advertisements

Η υπόσταση του ατόμου -Άρθουρ Σοπενχάουερ

Ο άνθρωπος ζει μόνο στο παρόν, που φεύγει ακατανίκητα προς το παρελθόν, και καταβαραθρώνεται στο θάνατο : έκτος από τις συνέπειες που μπορούν να έχουν αντανάκλαση στο παρόν, και που είναι έργο των πράξεών του και της βούλησής του, η χθεσινή ζωή του έχει πεθάνει, έχει σβήσει εντελώς  γι’ αυτό θα πρεπε να είναι αδιάφορο για την λογική του αν έχει γίνει αυτό το παρελθόν από απολαύσεις ή θλίψεις. Το παρόν ξεφεύγει από την περίπτυξή της, και μετατρέπεται αδιάκοπα σε παρελθόν το μέλλον μεταμορφώνεται αδιάκοπα σε παρελθόν· το μέλλον είναι εντελώς αβέβαιο και χωρίς διάρκεια…

Και όπως από φυσική άποψη το βάδισμα δεν είναι άλλο από μια πτήση που ολοένα εμποδίζεται, όμοια και η ζωή του σώματος δεν είναι άλλο από έναν διαρκώς εκκρεμή θάνατο, έναν θάνατο πού αναβάλλεται, και η δραστηριότητα του πνεύματός μας δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ανία που την καταπολεμούμε διαρκώς… Και τέλος, πρέπει να θριαμβεύσει ο θάνατος : γιατί του ανήκουμε από το γεγονός και μόνο πως γεννηθήκαμε, και δεν κάνει άλλο παρά να παίζει με τη λεία του πριν να την καταβροχθίσει.

Έτσι ακολουθούμε το ρεύμα της ζωής μας, με εξαιρετικό ενδιαφέρον, με χίλιες δυο έγνοιες, με χίλιες προφυλάξεις, όσο γίνεται περισσότερο καιρό, όπως «φυσούμε μια σαπουνόφουσκα, και προσπαθούμε να την φουσκώσουμε όσο μπορούμε περισσότερο κι’ όσο μπορούμε πιο πολλή ώρα, παρά τη βεβαιότητά μας πώς στο τέλος θα σκάσει.

Ταξίδι στο χρόνο

     Λέγεται ότι κάτι τόσο μικρό όσο το πετάρισμα μιας πεταλούδας, μπορεί να προκαλέσει τυφώνα στην άλλη άκρη της γης. Από την γέννηση ως το θάνατό μας είναι ένα φοβερό ταξίδι. Εξ ορισμού είναι κάτι απρόβλεπτο, δεν υπάρχουν εγγυήσεις, συμβαίνουν αναποδιές, μας τυχαίνουν διάφορα παράδοξα, συμβαίνουν υπέροχα πράγματα και το πώς τα αντιμετωπίζουμε, είναι το ποιοι είμαστε και ποιοι γινόμαστε…

    Όλοι θέλουμε να ελέγχουμε τη ζωή μας, έτσι ώστε να νιώθουμε ασφαλείς. Πέρα απ’ αυτό, προσδεθείτε, έχετε το νου σας, γνωρίζετε ποιοι είστε και ποια είναι έννοια του «εαυτού»: σκέφτομαι, νιώθω, εκτιμώ και ετοιμαστείτε να μεγαλώσετε.

   Η επιθυμία για ένα ταξίδι στο χρόνο   έχει να κάνει με την παραίσθηση του ελέγχου που χρησιμοποιούμε ως άμυνα ενάντια στην αδυναμία, σε ένα κόσμο που δεν μπορούμε να ελέγξουμε το αποτέλεσμα των δικών μας πράξεων και επιλογών. Πόσο μάλλον των συμπεριφορών και των επιλογών των άλλων.

       Ποιος δεν θέλει να γυρίσει πίσω στο χρόνο; Να διορθώσει ένα λάθος, να αλλάξει μια απώλεια να αντιμετωπίσει μια ταπείνωση και να ελέγξει αυτό που ακολουθεί;

     Για όσους έχουν την ωριμότητα υπάρχει η πρόσκεψη. Δεν ενεργούμε παρορμητικά. Σκεφτόμαστε το αποτέλεσμα των πράξεων μας. Και μετά ακολουθεί το ταξίδι. Δεν ξέρουμε που θα πάμε.

      Αυτό που πρέπει να σκεφτόμαστε είναι ότι το παρελθόν έχει περάσει, θέλω να αντιμετωπίσω το παρόν.

      Μέσα από τη συμπεριφορά μας φαίνονται οι αντιλήψεις, τα πιστεύω μας, οι συνήθεις μας, το πώς συνδέεσαι με τους δικούς σου, με το αφεντικό σου, με τους συναδέλφους σου και όλο το παρελθόν μας. Αν μπορούσαμε με ένα μαγικό τρόπο να πάμε πίσω και να αλλάξουμε το παρελθόν όπως ένας συγγραφέας έχει την ευκαιρία των διορθώσεων, τότε δεν θα ήταν ζωή. Δε θα είχε ροή, μυστικισμό, μαγεία, περιπέτεια. Πως θα μαθαίναμε, πως θα μεγαλώναμε, πως θα είχαμε την αίσθηση του προσωπικού ιστορικού που έχει αντιξοότητες και θριάμβους. Πώς θα αποκτούσαμε την αίσθηση της ικανότητας , αν δεν είχαμε την αίσθηση ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε ή να χρησιμοποιήσουμε τις αντιξοότητες.

    Νομίζω πως οποιοσδήποτε έχει ζήσει πραγματικά γνωρίζει ότι όποιον δρόμο κι αν επιλέξαμε ή δεν επιλέξουμε είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν εμπόδια. Οι απώλειες που βιώνουμε είναι αναπόφευκτες απαραίτητες. Και το πώς το αντιμετωπίζουμε είναι ουσιαστικό κομμάτι, του ποιοι είμαστε και ποιοι γινόμαστε.

Μια φράση δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.

Είναι όμως το πρώτο βήμα για να γίνει καλύτερος.

  • Η ζωή είναι όσα βήματα κάνουμε γι’ αυτήν.
  • Όσο μικρή κι αν σου φαίνεται η αρχή, όταν  κάτι έχει γίνει  καλά, έχει γίνει για πάντα.
  • Αυτό που πάει μπροστά τον άνθρωπο είναι να κάνει ένα βήμα. Κι ύστερα ακόμη ένα.
  • Σ’ ένα κόσμο που αλλάζει συνεχώς το να σταθείς ακίνητος είναι σα να πηγαίνεις πίσω.
  • Προσπάθησε να κάνεις ό,τι δεν μπορείς να κάνεις.
  • Βλέπεις ένα κόσμο γύρω σου και λες γιατί; Αλλά εγώ λέω ονειρεύομαι αυτά που δεν υπάρχουν και λέω γιατί όχι.
  • Επιτυχημένος είναι όποιος μετά την επιτυχία συνεχίζει.
  • Δεν μπορούμε να κατευθύνουμε το όνειρο, μπορούμε όμως να το ρυθμίσουμε.

Τα 7 που δεν πρέπει να έχεις:

Πλούτη χωρίς μόχθο

Πολιτική χωρίς αρχές

Γνώση χωρίς χαρακτήρα

Απόλαυση χωρίς συναίσθημα

Λατρεία χωρίς θυσία

Εμπόριο χωρίς ήθος

Επιστήμη χωρίς ανθρωπιά

Μαχάτμα Γκάντι

post